HET BEGRIJPEN VAN GRAFISCHE VORMGEVING ALS ATTITUDE

TextCompass software, ontwikkeld door Niels Schrader en Michal Ejdys, is ontworpen om teksten te analyseren en netwerken zichtbaar te maken. De software genereert een hypergraph uit een bepaalde tekst die verbindingen tussen verwante woorden laat zien,gebaseerd op hun betekenis.Het concept van TextCompass werd voor het eerst aan het publiek gepresenteerd tijdens de Items Live 12 lezingen op 1 september 2011 in het Stedelijk Museum te Amsterdam, ter gelegenheid van Wim Crouwels tentoon stelling Een grafische ontdekkingsreis.

Om Wim Crouwels visionaire benadering van grafische vormgeving te doorgronden en te begrijpen wat zijn vormgeving zo uniek maakt, zijn twee inaugurele toespraken uit zijn tijd als professor aan de Technische Universiteit van Delft en de Erasmus Universiteit Rotterdam door de software verwerkt om het bovenstaande te tonen aan het publiek.

De infographic toont de verbindingen tussen trefwoorden die uit gesprekken zijn gelicht en de context waarin ze worden gebruikt. De eerste ring laat de meest betekenisvolle trefwoorden zien, samen met het aantal keren dat deze voorkomen. De buitenste ringen geven hun context aan: de direct aangrenzende woorden (tweede ring), woorden die tegelijkertijd in dezelfde zin (derde ring) en alinea voorkomen (vierde ring). Het middelpunt van de diagram maakt de verbindingen tussen de trefwoorden zichtbaar, gebaseerd op de mate waarin ze met elkaar samenhangen. Woorden die meer in samenhang met elkaar staan, worden verbonden door een dikke lijn, trefwoorden die minder met elkaar te maken hebben, worden verbonden door een dunne lijn. De lengte van de staven geeft aan hoe vaak een trefwoord voorkomt.

Trefwoorden moeten worden gezien in de context waarin ze voorkomen, omdat woorden niet kunnen worden gedefinieerd of begrepen zonder omringende woorden. Soms is de context van een woord nog belangrijker dan het woord zelf.Wanneer woorden bijvoorbeeldmetaforisch worden gebruikt, kan hun ware betekenis alleen uit de context worden afgeleid.

Uitgaande van Louis Sullivans invloedrijke vormgevingsprincipe “form follows function”, is deze causale samenhang van vormgeving en functie op het eerste gezicht ingebed in een context van industriële begrippen zoals ding, product, stijl en materiaal. Bij nader onderzoek komt er echter een interessante waar neming uit de uiteenzetting van Wim Crouwel over vormgeving naar voren. Sterke verbindingen wijzen naar het ogenschijnlijk onbelangrijke woordmens en onthullen wat demeeste vormgevers neigen te vergeten: het sociale aspect en het feit dat wij objecten vormgeven voor mensen.

Door zich bij het vormgeven te richten op de mens en zijn behoeften is Wim Crouwel niet alleen in staat een uniek oeuvre met een verstrekkend effect te creeÅNren, maar ook om het woord vormgeving uit de koude en industriële context te halen en deze terug te geven aan de maatschappij.

Vormgeving – door wie? en Over functionalisme en stijl zijn transcripties van twee redes door Wim Crouwel, uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van buitengewoon hoogleraar in de industriële vormgeving aan de Technische Hogeschool Delft (1973) en het ambt van bijzonder hoogleraar op het vakgebied van de Kunst- en Cultuurwetenschappen aan de Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (1988).